HİDROJEN H2
HİDROJEN H2
GAZ VERi VE EMNİYET KILAVUZU HİDROJEN H2 RİSK=R. 12
EMNİYET = 5. 7-9-1 6-33 GİRİS
Aşağı’daki bilgiler, gaz ve/veya sıvı hidrojen kullanan müşterilere rehber olması amacı le verilmiştir. Hidroeni kullanmadan önce bütün kullanıcılar Hidroenin özelliklerini bilmelidir. Hidrojen, aşağıda belirtilen safiyet değer erinde gaz fazında ticari olarak bulunur. Gaz fazda, 150 bar basınca dayanıklı, dikişsiz çelik tüpler içinde sıkıştırılmış olarak tedarik edilebilir.
Sıvı kızda, üç cidarlı, vakum ve perlit malzemesi ile yalıtılmış, özel kriyojenik tanklar içinde depolanır ve nakledilir. Hidrojen, suyun elektrolizi veya metan, amonyak gibi gazların ayrıştırılması yöntemiyle elde edilir. TÜP ÖZELLİKLERİ (TS 11169)
Tüp Dış Rengi : Ral 3020
Periyodik Bakım : 5 Yıl 50 It’ lik tüpler 23 MPa (230 bar) dolum 34,5 MPa (345 bar) test basıncırıa haizdir.
VALF SPESİFİKASYONU (TS 1520)
Biçimi A
Anma Çapı : 28.8 veya 19.8 mm.
Gaz çıkış ağzı : W21,80 x 1/14” sol diş HİZMET KACAK TESPİTİ
Hat ‘eya teçhizat üzerindeki şüpheli kısımlara kaçak tespit solüsyonunu uygulayınız. Kabarcıklar kaçakları gösterir. Ayrıca bir hidrojen kaçak dedektörü de kullanılabilir.
ZEHİRLİLİK VE BELİRTİLERİ
Hidrojen zehirli değildir; fakat atmosfer havasındaki oksijeni yaşamı durduracak seviyeye düşürerek basit bir boğucu gaz gibi rol oynar. Yüksek miktarlarda hidrojen solunduğu zaman şuur kaybı meydana gelebilir. Ancak hava içinde hacimce %4 seviyeye geldiği zaman, boğulma tehlikesinden ziyade parlama veyanma tehlikesi ortaya çıkar.
SOLUMA
Eğer boğulma tehlikesi geçiren kişinin şuuru yerinde ise, derhal temiz bir sahaya çıkarılmalı, taze hava veya oksijen teneffüs ettirilmelidir. Eğer kazazede şuurunu kaybetmişse, temiz bir sahaya taşınmalı ve uygun suni teneFfüs uygulanmalıdır. Gerektiğinde ambülans çağırılmalıdır. Kazazede sıcak ve rahat tutulmalıdır. YANGIN DURUMUNDA YAPILACAKLAR
Yangın mahalline yetkisiz şahıslar sokulmamalıdır ve yangın mahalli izole edilmelidir. Kaçak ihtimali bulunan artamlardan tutuşturma kaynakları uzak tutulmalıdır. Herhangi bir kaçağı tamir veya muamele etmek için uygun koruyucu teçhizöt kullanılmalıdır.
Hidrojen tutuşursa, alevin yayılmasını önlemek için çevresi su sıkılarak soğuk tutulmalıdır. Valf kısmına su sıkılmamalıdır, aksi takdirde gaz toplanabilir ‘e patlamayq yol açabilir.
KALİTE GÜVEN TEHLİKE ÖZELLİKLERİ
Boğucu azdır.
Zehirli değıldır.
Genellikle korozıf değıldır.
Oldukça porlayıcıdır. Hava ıle parlama sınırı=Ş4-74,S.
Bilinen en hafit gazdır. Havanın yaklaşık %0 07 sı yoğuniuğa sahıptır.
Hidrojen, hava ile hemen hemen gözle görülmez, açık mavi bir alevle
yanar.
Tutuşma sıcaklığı 565,5-578,9°C arasında değışır.
Helyum dışında bütün gazlar sıvı hıdrojen sıcaklığında katılaşır.
EMNİYET TEDBİRLERİ
Arka sayfaya bakınız.
Kullanımdakı gaz tüplerı ve sıvı kaplar açık havada veya iyi havalandırılmış bir yerde tutulmalıdır. Ayrıca ilave tedbırler de alınmalıdır. Bunlar aşağıda sıralanmıştır.
Regülatör takmadan önce, ateşe yakalanma ihtımalınden dolayı tüp valti hemen açılmamalıdır.
Tüplerin depolandığı sahanın üst kısmı gazın kaçacağı şekilde meyillı yapılmalıdır. Aksi takdırde çok hafif olan gaz birikme yapabılır ve tehlike yaratabılır.
Hidro1en tüplerı oksijen gibi oksıtleyıci gazldrdan uzak depçlanmalıdir. Statik elektrik oİuşturabılecek ortamlar dahil, her türlü kıvılcım çıkarabilecek kaynaklar uzak tutulmalıdır.
Hidrojen gazı doldurulacak tüpler, çok iyi muayeneden geçirilmelidir. FİZİKSEL ÖZELLİKLER
Molekül ağırlık
Kaynama Noktası
Kritik Sıcaklık
Kritik Basınç
Gaz Yoğunluğu
Spesifik Gravite
Renksiz
Kokusuz
Zehirsiz
Boğucu
Aşırı derecede yanıcı 2,016 gr/mol-gr
-252,87°C (1 atm)
-240,21 °C
:12.83 bar
0,084kg/m (15 °C, 1 bar) :0,069 (hava = 1) GAZ KACIRAN TÜP
Gaz kaçıra’rı hidrojen tüplerine özel bir itina ile muamele edilmelidir.Valf kapalı dsa bile, eğer tüpten hidrojen kaçağı varsa veya kaçak basınç tahliye (blöf) cihazında oluşuyorsa, tüp dikkatlice açık bir sahaya çıkarılmalı ve muhtemel tutuşturma kaynaklarından uzak tutulmalıdır. Tüp üzerine hizmet dışı olduğu hakkında uyarıcı yqzı asılmalı ve imalatçı firmaya yapılması gereken işler için talimat sorulmalıdır.
Kusurlu tüplerle muamele ederken, oldukça dikkat edilmelidir. Aksi takdirde herhangi bir tutuşma meydana gelebilir ve alevi gözle zor görüldüğü için tüple temasa geçen kişiye zarar verebilir. Bir hidrojen alevini en kolay tespit etme yöntemi bir çalı süpürgesi ile alev ihtimali olan kısma yaklaşmaktır.
KULLANMA VE DEPOLAMA Giris
Aşağdaki genel bilgiler, yuksek basınçta gaz halinde ve sıkıştırılmış gazların emniyetli kullanımı ve depolanması için tavsiye edilir. Gazın ait olduğu kategoriye (korozif,toksik,parlayıcı,firoforik,oksitleyici,inert veya radyoaktif) göre her bir gazın özelliğine ve kullanılan prosese bağlı olarak ilave tedbirler gerekli olabilir.
Genel
Sıkıştırılmış gazlarla yalnızca eğitilmiş personel ilgilenmelidir.
Tüplerin depolanmosı ile ilgili olarak bütün yerel şartlara ve mevzuata riayet
edilmelidir,
Tüp içindeki gazın tanımlanması için satıcı tarafından sağlanan etiketleri
tahrip edilmemeli ve sökülmemelidir.
Kullanmadan önce gazın kimliği araştırılmalıdır.
Kullanımdan önce her bir gaz ile ilgili özellikler ve tehlikeler bilinmelidir.
Ortaya çıkabilecek acil durumları karşılamak için planlar geliştirilmelidir.
Bir gazın kullanımı ile ilgili olarak şüphe varsa satıcıya başvurulmalıdır.
Kullanma
Sağlam eldivenler giyilmelidir.
Satıcı belirtmedikçe bir gaz tüpii kapağından asla kaldırılmamalıdır. Kısa mesafe olsa bile ağır tüpleri nakletmek için tekerlekli bir vasıta veya uygun başka vasıtalar kullanılmalıdır.
Kullanılan tüp bir yere sabitlenene kadar valf koruma kapağı çıkarılmamalı, dik durumda kullanım için bekletilmelidir.
Gerekli olduğu takdirde uygun göz ve yüz koruyucu aparatlar takılmalıdır. Emniyet gözlüğü, kimyasal çeperli gözlük veya tam yüz siperi arasındaki seçm, kullanılan gazın yapısına ya basıncına bağlıdır.
Gerekli olduğu takdirde, zehirli gazlar için, kendinden pozitif basınçlı solunum aparatları veya tam yüzlü ha’ı solunum aygıtı çalışma alanında bulundurulmalıdır. Uygun bir metod kullanılarak gaz kaçakları kontrol edilmelidir. Bu amaç için, parlayıcı ve zehirli gaz manitörleri vardır. Eğer gaz zehirli ise, satıcı tarafından verilen özel talimatlara uyulmalıdır. Kaçak durumunda, lkyardım, yangın söndürme veya korozif malzemelerin seyreltilmesi için yeterli su bulundurulmalıdır.
Kullanım esnasında, basıncı düşürmek için uygun basınç düşürücüler (regülatörler) kullanılmalıdır.
Tüpü kullanıma sokmadan önce, sisteme geri besleme olmamasına dikkat edilmelidir. Kullanım alanındaki bütün elekiriksel sistemlerin her bir gaz için uygun olmasına dikkat edilmelidir.
Bir tüpün basıncını arttırmak için asla direkt çıplak alev veya elektrikli ısıtıcı cihazlar kullanılmamalıdır. Tüp asla 45°C’ nin üzerindeki bir sıcaklığa maruz bırakılmamalıdır. Bir tüp, satın alınan gazı ihtiva etmek dışında mesela, kaydırgaç veya mesnet olarak kullanılmamalıdır.
Yağ, petrol veya diğer kolaylıkla yanabilir maddelerin, oksijen veya diğer oksitleyicileri ihtiva eden tüplerin valfler ile temasa geçmesine asla müsaade edilmemelidir.
Tüp çıkış valOeri özellikle yağ ve su gibi kirleticilerden uzak ve temiz tutulmalıdır. Tüpler valflerine veya emniyet cihozlarına hasar verebilecek anormal mekanik şoklardan uzuk tutulmalıdır.
Asla tüp valfleri veya emniyet cilıazları onarılmayaveya üzerinde değişiklik yapılmaya kalkışılmamalıdır. Hasarlı valfler derhal satıcıya bildirilmelidir. Tüp hala teçhizata bağlı olsa bile, gaz kullanımı gerekli değilse, tüp valfi kapalı tutulmalıdır.
Tüp teçhizanan ayrılır ayrılmaz tüp kapakları yerleştirilmelidir.
GAZ VERi VE EMNİYET KILAVUZU HİDROJEN H2 RİSK=R. 12
EMNİYET = 5. 7-9-1 6-33 GİRİS
Aşağı’daki bilgiler, gaz ve/veya sıvı hidrojen kullanan müşterilere rehber olması amacı le verilmiştir. Hidroeni kullanmadan önce bütün kullanıcılar Hidroenin özelliklerini bilmelidir. Hidrojen, aşağıda belirtilen safiyet değer erinde gaz fazında ticari olarak bulunur. Gaz fazda, 150 bar basınca dayanıklı, dikişsiz çelik tüpler içinde sıkıştırılmış olarak tedarik edilebilir.
Sıvı kızda, üç cidarlı, vakum ve perlit malzemesi ile yalıtılmış, özel kriyojenik tanklar içinde depolanır ve nakledilir. Hidrojen, suyun elektrolizi veya metan, amonyak gibi gazların ayrıştırılması yöntemiyle elde edilir. TÜP ÖZELLİKLERİ (TS 11169)
Tüp Dış Rengi : Ral 3020
Periyodik Bakım : 5 Yıl 50 It’ lik tüpler 23 MPa (230 bar) dolum 34,5 MPa (345 bar) test basıncırıa haizdir.
VALF SPESİFİKASYONU (TS 1520)
Biçimi A
Anma Çapı : 28.8 veya 19.8 mm.
Gaz çıkış ağzı : W21,80 x 1/14” sol diş HİZMET KACAK TESPİTİ
Hat ‘eya teçhizat üzerindeki şüpheli kısımlara kaçak tespit solüsyonunu uygulayınız. Kabarcıklar kaçakları gösterir. Ayrıca bir hidrojen kaçak dedektörü de kullanılabilir.
ZEHİRLİLİK VE BELİRTİLERİ
Hidrojen zehirli değildir; fakat atmosfer havasındaki oksijeni yaşamı durduracak seviyeye düşürerek basit bir boğucu gaz gibi rol oynar. Yüksek miktarlarda hidrojen solunduğu zaman şuur kaybı meydana gelebilir. Ancak hava içinde hacimce %4 seviyeye geldiği zaman, boğulma tehlikesinden ziyade parlama veyanma tehlikesi ortaya çıkar.
SOLUMA
Eğer boğulma tehlikesi geçiren kişinin şuuru yerinde ise, derhal temiz bir sahaya çıkarılmalı, taze hava veya oksijen teneffüs ettirilmelidir. Eğer kazazede şuurunu kaybetmişse, temiz bir sahaya taşınmalı ve uygun suni teneFfüs uygulanmalıdır. Gerektiğinde ambülans çağırılmalıdır. Kazazede sıcak ve rahat tutulmalıdır. YANGIN DURUMUNDA YAPILACAKLAR
Yangın mahalline yetkisiz şahıslar sokulmamalıdır ve yangın mahalli izole edilmelidir. Kaçak ihtimali bulunan artamlardan tutuşturma kaynakları uzak tutulmalıdır. Herhangi bir kaçağı tamir veya muamele etmek için uygun koruyucu teçhizöt kullanılmalıdır.
Hidrojen tutuşursa, alevin yayılmasını önlemek için çevresi su sıkılarak soğuk tutulmalıdır. Valf kısmına su sıkılmamalıdır, aksi takdirde gaz toplanabilir ‘e patlamayq yol açabilir.
KALİTE GÜVEN TEHLİKE ÖZELLİKLERİ
Boğucu azdır.
Zehirli değıldır.
Genellikle korozıf değıldır.
Oldukça porlayıcıdır. Hava ıle parlama sınırı=Ş4-74,S.
Bilinen en hafit gazdır. Havanın yaklaşık %0 07 sı yoğuniuğa sahıptır.
Hidrojen, hava ile hemen hemen gözle görülmez, açık mavi bir alevle
yanar.
Tutuşma sıcaklığı 565,5-578,9°C arasında değışır.
Helyum dışında bütün gazlar sıvı hıdrojen sıcaklığında katılaşır.
EMNİYET TEDBİRLERİ
Arka sayfaya bakınız.
Kullanımdakı gaz tüplerı ve sıvı kaplar açık havada veya iyi havalandırılmış bir yerde tutulmalıdır. Ayrıca ilave tedbırler de alınmalıdır. Bunlar aşağıda sıralanmıştır.
Regülatör takmadan önce, ateşe yakalanma ihtımalınden dolayı tüp valti hemen açılmamalıdır.
Tüplerin depolandığı sahanın üst kısmı gazın kaçacağı şekilde meyillı yapılmalıdır. Aksi takdırde çok hafif olan gaz birikme yapabılır ve tehlike yaratabılır.
Hidro1en tüplerı oksijen gibi oksıtleyıci gazldrdan uzak depçlanmalıdir. Statik elektrik oİuşturabılecek ortamlar dahil, her türlü kıvılcım çıkarabilecek kaynaklar uzak tutulmalıdır.
Hidrojen gazı doldurulacak tüpler, çok iyi muayeneden geçirilmelidir. FİZİKSEL ÖZELLİKLER
Molekül ağırlık
Kaynama Noktası
Kritik Sıcaklık
Kritik Basınç
Gaz Yoğunluğu
Spesifik Gravite
Renksiz
Kokusuz
Zehirsiz
Boğucu
Aşırı derecede yanıcı 2,016 gr/mol-gr
-252,87°C (1 atm)
-240,21 °C
:12.83 bar
0,084kg/m (15 °C, 1 bar) :0,069 (hava = 1) GAZ KACIRAN TÜP
Gaz kaçıra’rı hidrojen tüplerine özel bir itina ile muamele edilmelidir.Valf kapalı dsa bile, eğer tüpten hidrojen kaçağı varsa veya kaçak basınç tahliye (blöf) cihazında oluşuyorsa, tüp dikkatlice açık bir sahaya çıkarılmalı ve muhtemel tutuşturma kaynaklarından uzak tutulmalıdır. Tüp üzerine hizmet dışı olduğu hakkında uyarıcı yqzı asılmalı ve imalatçı firmaya yapılması gereken işler için talimat sorulmalıdır.
Kusurlu tüplerle muamele ederken, oldukça dikkat edilmelidir. Aksi takdirde herhangi bir tutuşma meydana gelebilir ve alevi gözle zor görüldüğü için tüple temasa geçen kişiye zarar verebilir. Bir hidrojen alevini en kolay tespit etme yöntemi bir çalı süpürgesi ile alev ihtimali olan kısma yaklaşmaktır.
EMNİYET
DİKKAT! PARLAYICİ VE KOLAY YANICI GAZ
İSTEYEREK SOLUMAYINIZ.
UYGUN MALZEMELER
Hidrojen korozif değildir bundan dolayı işletme basıncına dayanacak şekilde seçiimesişartiyla her türlü metal malzeme kullanıma uygundur.
EN ISO 9002
| ÜRÜNLERİN SPESİFİKASYONU | % (v/v), en az | |
| TSE | HABAŞ | |
| Türk Standardı Bulunmamaktadır. | Saf | Y. Saflıkta |
| 99.9 | 99.999 | |
| Tüp Su Hacmi<It) | Yaklaşık Ebat çap x yükseklik(mm) | Yaklasık Brüt Ağırhk(kg) |
| 10 | 140x840 | 15,5 |
| 40 | 204x1540 | 57 |
| 50 | 229x 1538 | 68 |
Aşağdaki genel bilgiler, yuksek basınçta gaz halinde ve sıkıştırılmış gazların emniyetli kullanımı ve depolanması için tavsiye edilir. Gazın ait olduğu kategoriye (korozif,toksik,parlayıcı,firoforik,oksitleyici,inert veya radyoaktif) göre her bir gazın özelliğine ve kullanılan prosese bağlı olarak ilave tedbirler gerekli olabilir.
Genel
Sıkıştırılmış gazlarla yalnızca eğitilmiş personel ilgilenmelidir.
Tüplerin depolanmosı ile ilgili olarak bütün yerel şartlara ve mevzuata riayet
edilmelidir,
Tüp içindeki gazın tanımlanması için satıcı tarafından sağlanan etiketleri
tahrip edilmemeli ve sökülmemelidir.
Kullanmadan önce gazın kimliği araştırılmalıdır.
Kullanımdan önce her bir gaz ile ilgili özellikler ve tehlikeler bilinmelidir.
Ortaya çıkabilecek acil durumları karşılamak için planlar geliştirilmelidir.
Bir gazın kullanımı ile ilgili olarak şüphe varsa satıcıya başvurulmalıdır.
Kullanma
Sağlam eldivenler giyilmelidir.
Satıcı belirtmedikçe bir gaz tüpii kapağından asla kaldırılmamalıdır. Kısa mesafe olsa bile ağır tüpleri nakletmek için tekerlekli bir vasıta veya uygun başka vasıtalar kullanılmalıdır.
Kullanılan tüp bir yere sabitlenene kadar valf koruma kapağı çıkarılmamalı, dik durumda kullanım için bekletilmelidir.
Gerekli olduğu takdirde uygun göz ve yüz koruyucu aparatlar takılmalıdır. Emniyet gözlüğü, kimyasal çeperli gözlük veya tam yüz siperi arasındaki seçm, kullanılan gazın yapısına ya basıncına bağlıdır.
Gerekli olduğu takdirde, zehirli gazlar için, kendinden pozitif basınçlı solunum aparatları veya tam yüzlü ha’ı solunum aygıtı çalışma alanında bulundurulmalıdır. Uygun bir metod kullanılarak gaz kaçakları kontrol edilmelidir. Bu amaç için, parlayıcı ve zehirli gaz manitörleri vardır. Eğer gaz zehirli ise, satıcı tarafından verilen özel talimatlara uyulmalıdır. Kaçak durumunda, lkyardım, yangın söndürme veya korozif malzemelerin seyreltilmesi için yeterli su bulundurulmalıdır.
Kullanım esnasında, basıncı düşürmek için uygun basınç düşürücüler (regülatörler) kullanılmalıdır.
Tüpü kullanıma sokmadan önce, sisteme geri besleme olmamasına dikkat edilmelidir. Kullanım alanındaki bütün elekiriksel sistemlerin her bir gaz için uygun olmasına dikkat edilmelidir.
Bir tüpün basıncını arttırmak için asla direkt çıplak alev veya elektrikli ısıtıcı cihazlar kullanılmamalıdır. Tüp asla 45°C’ nin üzerindeki bir sıcaklığa maruz bırakılmamalıdır. Bir tüp, satın alınan gazı ihtiva etmek dışında mesela, kaydırgaç veya mesnet olarak kullanılmamalıdır.
Yağ, petrol veya diğer kolaylıkla yanabilir maddelerin, oksijen veya diğer oksitleyicileri ihtiva eden tüplerin valfler ile temasa geçmesine asla müsaade edilmemelidir.
Tüp çıkış valOeri özellikle yağ ve su gibi kirleticilerden uzak ve temiz tutulmalıdır. Tüpler valflerine veya emniyet cihozlarına hasar verebilecek anormal mekanik şoklardan uzuk tutulmalıdır.
Asla tüp valfleri veya emniyet cilıazları onarılmayaveya üzerinde değişiklik yapılmaya kalkışılmamalıdır. Hasarlı valfler derhal satıcıya bildirilmelidir. Tüp hala teçhizata bağlı olsa bile, gaz kullanımı gerekli değilse, tüp valfi kapalı tutulmalıdır.
Tüp teçhizanan ayrılır ayrılmaz tüp kapakları yerleştirilmelidir.
Depolama
Tüpler çok iyi havalandırılmış bir sahada depolanmalıdır. Depolama esnasında tüp sıcaklığının -40 °C’nin altına inmeyecek, 45 °C nin üstüne çıkmayacak şekilde önlem alınmalıdır.
Tüpler yangın riskinden an ve ısı/tutuşturucu kaynaklardan uzak bir yerde muhafaza edilmelidir. Eğer parlayıcı, toksik veya asitleyici gazlar depolanıyorsa, “SİGARA İÇİLMEZ” uyarı levhası cssılması uygundur.
Depolama sahası temiz tutulmalı ve yalnızca yetkili personel girebilmelidir. Depolama sahası, uygun tehlike uyarıcı işaretlerle işaretlenmelidir. Depolanan tüpler, devrilmeyecek ve yuvarlanmayacak şekilde tutulmalıdır. Tüp vaifleri sıkıca kapatılmalı ve gerekirse vaİf çıkışları da kapatılmcılıdır. Karuyucu kapak yerinde olmalı ve uygun takılmalıdır.
Açıkta depolanan tüpler paslanmaya ve sert havaya karşı korunmalıdır. Tüpler korozyona sebep olabilecek şartlarda depolanmamalıdır. Dolu ve boş tüpler ayrı ayrı depolanmalı ve ilkönce eski stok kullanılacak şekilde dolu tüpler ayarlanmalıdır.
Gaz tüpleri çeşitli (Toksik, parlayıcı, oksitleyici vs) kategorilere göre depolama sahasında ayrılmalıdır.
Depolama sahasında parlayıcı ve toksik gazlar minimum seviyede tutulmalıdır. Parkıyıcı gazlar yanıcı maddelerden uzak tutulmalıdır.
Depo sahasında tutulan tüpler periyodik olarak muayene edilmelidir. Tüpler elekfrik devresini tamamlayacak şekilde depalanmamalıdır.
